Henk Badings (1907-1987) honderd jaar geleden geboren
Componist Henk Badings, de diepgravende autodidact, werd in 1907 geboren. Dit jaar is dat honderd jaar geleden. Kunstfactor - Unisono besteedt de komende tijd uitvoerig aandacht aan de veelzijdige Badings.
Henk Badings: diepgravende autodidact
Henk Badings werd op 17 januari 1907 op Java geboren. Hij studeerde mijnbouwkunde in Delft en schoolde zichzelf als componist. De enige muzieklessen die hij volgde waren instrumentatielessen bij Willem Pijper. Zijn celloconcert en zijn vioolsonate bezorgden hem voor de tweede wereldoorlog internationale faam en een docentschap compositie aan het Rotterdams Conservatorium en het muzieklyceum van Amsterdam, waar hij in 1938 directeur werd. In de oorlogsjaren was hij directeur van het Conservatorium in Den Haag, wat hem een tijdlang een twijfelachtige naam bezorgde. Na de oorlog vervulde hij vele functies in binnen- en buitenland; zo was hij onder andere professor aan de Musikhochschule Stuttgart en richtte hij de elektronische studio van Philips op. In die periode schreef hij veel electronische composities.. Henk Badings overleed op 26 juni 1987 te Maarheeze.
Leo Samama (70 jaar Nederlandse Muziek 1915-1985) typeert Henk Badings als een van de grootste componisten van de twintigste eeuw en roemt vooral diens grote veelzijdigheid. ‘(…) een veelzijdig kunstenaar die ogenschijnlijk moeiteloos omschakelt van de ernstige concertmuziek naar de stijl van de grote Amerikaanse 'windbands', van elektronische muziek naar educatieve bundels, van omvangrijke en dramatische koorwerken naar werken voor amateurorkesten. Zijn muzikale stijl, lyrisch en somber, heldhaftig en uitgelaten, dramatisch en effectief, blijft alom aanwezig en drukt zijn stempel op elke partituur. Wat Badings tussen 1930 en 1960 heeft geschreven, is van internationale allure. Maar ook zijn latere werken zijn met name in de Verenigde Staten bijzonder geliefd en getuigen van een tomeloze energie en geestkracht." (Leo Samama, 1986). Badings was sterk geïnteresseerd in afwijkende toonladders en harmonieën. Vooral de 31-toonsmuziek trok zijn aandacht en componeerde een groot aantal werken voor het Haarlemse 31-toons orgel.
Voor de koorwereld heeft Badings heel veel betekend. Jammer genoeg komt veel ervan niet vaak tot klinken. Dat Badings volgend jaar 100 jaar geworden zou zijn, biedt ons de kans om wat meer aandacht aan zijn oeuvre te besteden. Ik doe hier een greep uit een aantal van zijn koorwerken. Bij Harmonia en Annie Bank is het het belangrijkste deel van zijn vocale werk uitgegeven.
Vier geestelijke liederen (gemengd koor SATB, Muziekuitgeverij Annie Bank Bad 6 / 11.180.006) zijn gebaseerd op Middelnederlandse gedichten en ontstonden in het oorlogsjaar 1941. De zin van Badings voor harmonie is duidelijk te horen in deze fraaie korte stukken, maar ook zijn inventiviteit wat betreft imitatie, homofonie en polyfonie kun je als uitvoerder en luisteraar niet missen. De liederen zijn zonder meer pittig, maar uiterst dankbaar. Wonderschoon is O Ghi, die Jezus wijngaert plant.
Badings schreef, meestal in opdracht, veel voor mannenkoor. Fraaie voorbeelden zijn het lekker felle Slaet op den trommele (op tekst van Valerius; Harmonia HU 3150) en het zeer lastige Schimplied (eigen tekst, Harmonia HU 3148), beide uit de cyclus Vier liederen uit Valerius’tijd (1978). Ook mogen de schitterende Cantiones sacrae et profanae (1982; Harmonia HU 3419) niet onvermeld blijven. Badings heeft hier zijn muzikale geest losgelaten op Latijnse, Oud-Griekse, Franse, Duitse en Italiaanse teksten. Het unieke Seikiloslied (een grafschrift uit de tweede eeuw voor Christus) bevat ook een bijzondere eigen vertaling van Badings. Heel fraai is ook het Ave Regina caelorum in deze verzameling, waarin Badings schijnbaar traditioneel, maar toch weer wonderlijk-innoverend te werk gaat.
Het befaamde Lied van Isabella (1986; Harmonia HU 3735) voor vrouwenkoor a cappella is een mooi voorbeeld van Badings vaardigheid in het schrijven voor vrouwenkoor. Veel tekstgevoel en een schitterende verklanking van deze intieme tekst. Veel eerder (1951) schreef Badings Trois Ballades voor Vrouwenkoor (Editions Françaises de Musique) en daar is zijn enorm gevoel voor de Franse taal al goed te horen. Zeker niet gemakkelijk, maar goed uitvoerbaar voor het betere vrouwenkoor.
Hilbrand Adema (Unisono)
Websites met aandacht voor Henk Badings:
Heb je Badings-tips? Meld ze bij adema@amateurmuziek.nl!
